بررسی شغل قلم زن

نوشته شده توسط

الو استخدام

بررسی شغل قلم زن

قلم زنی هنری است که با ایجاد نقش و خطوط بر روی فلزاتی از جمله مس، طلا، نقره و برنج صورت می گیرد و این نقش ها توسط یک قلم و با ضربه چکش انجام می شود. هنر بسیار ظریفی است که نیاز به صبر و حوصله دارد که از قدیم از جمله هنرهای ارزشمند ایرانیان است. در این مقاله می خواهیم در ارتباط با شغل قلم زن صحبت های بیشتری داشته باشیم، برای آشنایی بیشتر با ما همراه شوید.

معرفی شغل قلم زن

 هنر تزئین فلزات با استفاده از ضربه چکش و قلم را قلم زنی می گویند که برای ایجاد این نقش ها اغلب از فلزاتی مانند طلا، نقره، برنج و مس استفاده می شود. قلم هایی که برای قلم زنی استفاده می کنند، شکل های متفاوتی دارند و با به کار بردن این قلم ها به همراه ضربه چکش، نقش های بسیار زیبا بر روی فلز ایجاد می شود. هنر قلم زنی دارای روش های مختلفی است که هر فردی می تواند بر اساس استعدادی که دارد در این حرفه مشغول به فعالیت شود که این روش ها شامل روش عکس، روش زمینه پر، نیم برجسته، تمام برجسته و مشبک و قلم گیری است. که برای ایجاد هر یک از این نقوش نیاز به قلم در ابعاد و شکل مخصوصی است.

سبک های مختلف هنر قلم زنی

قلم زنی سه سبک متفاوت دارد که متعلق به سه شهر در کشورمان می باشد شیراز، اصفهان و تبریز. در سبک شهر شیراز قلم زنی بیشتر بر روی فلز نقره است و روش کار به این صورت شروع می شود که بعد از انجام طرح بر روی فلز، نقش های برجسته ایجاد می شود که برای این نوع از سبک از طرح های تخت جمشیدی و هم چنین گل مرغ استفاده می کنند و این نوع از سبک را در ایران به نام مکتب شیراز می شناسند و مختص شهر شیراز است. در نوع قلم زنی سبک شهر تبریز برای ایجاد نقش قلم بر روی فلز به جای استفاده از ضربه چکش، با فشار مچ بر روی قلم نقش را ایجاد می کنند. در نوع سبک شهر اصفهان، هنرمندان قلم زنی ضربه های چکش را به سبک شهر تبریز به صورت صاف و با عمق کم ایجاد می کنند ولی تنها تفاوتی که دارد در این است که قلم های شهر اصفهان عمیق تر هستند. قلم زنی شهر اصفهان در دو سبک متفاوت قلم زنی به صورت ریز و نوع برجسته معروف است. در سبک قلم زنی برجسته از برجستگی های عمیق تر استفاده می شود و موجب تشکیل یک حالت سه بعدی در فلز می شود. از قلم زنی سبک شهر اصفهان بیشتر برای تزئین ضریح امامان معصوم و شیعه در اماکن مذهبی استفاده می شود.

مراحل کار قلم زنی

هنر قلم زنی یک هنر بسیار قدیمی است و برای شروع این کار ظرف نقره یا طلا را با محلول قیر و گچ پر می کنند تا در هنگام کار کردن سر و صدای کمتری ایجاد شود و در ضمن از سوراخ شدن ظرف در زمان کار کردن جلوگیری می کند. بعد از این مرحله شروع به برجسته کردن نقش های کشیده شده می کنند. برای این کار نیز از قلم های مخصوص استفاده می شود که با کمک ضربه های چکش برجسته سازی را ایجاد می نمایند. قلم هایی که در هنر قلم زنی استفاده می کنند دارای انواع مختلفی است که می توان برای ایجاد طرح های متنوع از این قلم ها استفاده کرد مانند قلم نیم بر و سایه. بعد از اینکه نقش ها ایجاد شد قیر را از فلز جدا می کنند و در این مرحله بر روی شیارها پودر زغال می ریزند و در نهایت ظروف را با روغن جلای سیاه پوشش می دهند. به همین ترتیب است که نقش های برجسته حاصل از قلم به صورت خطوط تیره و مشخص دیده می شود. در این زمینه هنری استادان به نامی هستند که اثرهای هنری ارزشمندی را ایجاد کردند به عنوان مثال جام بزرگ مسی که توسط هنرمند قلم زن محمد مهدی باباخانی ایجاد شده است و اکنون در کشور سوئیس در سازمان جهانی مالکیت فکری قرار دارد. از دیگر استادان این حوزه هنری می توان به استاد پشوتن معروف به خیام اشاره کرد. که اکثر کارهای هنری ایشان بر روی سینی انجام می شد و بعد از آن با سیاه قلم شعر های روی کار را تزئین می نمودند.

مراحل تحصیلی رشته قلم زنی

افرادی که وارد این رشته تحصیلی می شوند باید علاوه بر گذراندن یک سری دروس عمومی در طول سه سال تحصیلی، یک سری دروس تخصصی را نیز بگذرانند که این دروس شامل:

  • طراحی سنتی درجه یک و دو، قلم زنی در سال دهم تحصیلی
  • روش های قلم گیری، مشبک سازی و قلم زنی در سال یازدهم
  • روش های تمام برجسته و سایر روش های برجسته سازی و قلم زنی در سال دوازدهم
  •  240 ساعت کارورزی تخصصی قلم زنی

در ارتباط با ساعات آموزشی در حدود 107 ساعت آموزش قلم زنی بر روی فلز است که این تعداد ساعت دارای زیرشاخه هایی از جمله 42 ساعت شایستگی عمومی، 47 ساعت شایستگی های فنی و در حدود 9.5 ساعت شایستگی های غیر فنی است. در ضمن هر یک از دروس تخصصی علاوه بر واحدهای تئوری دارای واحد های عملی نیز هستند از جمله طراحی سنتی درجه یک از یک واحد نظری و دو واحد عملی تشکیل شده است. هم چنین دروس قلم زنی و دوره های کارورزی نیز دارای واحد های عملی نیز هستند. اگر فردی تمایل داشته باشد در این رشته تحصیلی ادامه تحصیل بدهد می تواند تا مقطع دکتری ادامه دهد.

بازار کار شغل قلم زن چگونه است؟

فردی که در این حرفه آموزش می بیند و وارد دنیای هنر قلم زنی می شود می تواند فعالیت خود را در کارگاه های تولیدی صنایع دستی فلزی آغاز نماید. از دیگر موقعیت های شغلی دیگر به راه انداختن کارگاه تولیدی صنایع دستی با مدیریت شخصی است که از لحاظ درآمدی در وضعیت بالاتری قرار دارد. یک فرد قلم زن می تواند در کارگاه های ساخت قلم زنی فعالیت خود را شروع کند. در کارگاه ساخت و ایجاد نقش اندازی مینا نیز می تواند فعالیت داشته باشد. قلم زن در کارگاه های ساخت طلا و جواهر و ملیله فلزی نیز می تواند کار کند. قلم زن برای ارائه کار خود می تواند در نمایشگاه ها، انواع سایت های مجازی و یا حتی در ورک شاپ ها نیز شرکت کند و نمونه کار خود را ارائه نماید. تا بتواند مشتریان بیشتری را جذب نماید.

بررسی وضعیت درآمد شغل قلم زن

اگر در این حرفه دارای تخصص شوید به لحاظ درآمدی می توانید به سطح درآمد بالایی برسید. این حرفه به لحاظ درآمدی در موقعیت بالایی قرار دارد و بدون هیچ مشکلی می توان وارد این حرفه شد. این هنر از جمله هنرهای بسیار لذت بخش و زیبا است و اگر فرد به این حرفه علاقه بسیاری داشته باشد در زمان انجام دادن این حرفه اصلا متوجه گذشت زمان نخواهد شد. قلم زنی از جمله هنرهای سنتی است که بر روی یک ظرف ساده انجام می شود و فردی که این هنر را ایجاد می کند هر چقدر در کار خود دقت و ظرافت بالاتری داشته باشد می تواند اثر هنری بهتری را ایجاد نماید. در ضمن با پشتکار قوی و هم چنین درست انجام دادن مراحل کار می تواند در این موقعیت شغلی موفقیت های لازم را بدست بیاورد. درآمدی که فرد در حرفه قلم کاری در یک ماه می تواند کسب نماید از حدود دو میلیون تومان در ماه شروع می شود و تا سقف بیست میلیون تومان می تواند برسد. به عنوان مثال یک ظرفی که در حدود 250 هزار تومان به صورت خام خریداری می شود با دو ماه کار کردن می توان آن را به قیمت 9 میلیون تومان فروخت. به هر حال در این حرفه باید تا حد زیادی از قدرت چشم استفاده شود و در عین حال فرد باید از قدرت توانایی جسمی بالایی برخوردار باشد تا بتواند بدون لرزش دست کار خود را انجام دهد. نکته دیگر این که فرد این حرفه را بدون داشتن تحصیلات دانشگاهی نیز می تواند به صورت حرفه ای آغاز نماید.

برخی از اساتید هنر قلم زنی

هنر قلم زنی دارای اساتید به نام و مشهوری است که می توان این گونه نام برد:

  • استاد الیاسی: سبک کاری استاد الیاسی مخصوص شهر اصفهان است و دارای اثرات بسیار ارزشمندی در کاخ سعد آباد تهران، موزه هنرهای معاصر تهران، موزه جنگ و در ضمن  اثر هنری ارزشمندی در موزه ایالت یوتای آمریکا نیز مشاهده کرد.
  •  مرحوم استاد لاتخافی: این استاد از استادان به نام و حرفه ای قلم زنی از استان اصفهان بود که در قطعه هنرمندان باغ رضوان اصفهان مدفون است.
  • مرحوم استاد علی رحیمی: که از اساتید به نام و معروف قلم زنی است که آثار بسیار متفاوت شغلی مربوط به یک دوره تاریخی مشخصی دارد و هر کدام از آثار هنری وی به همراه تصاویر درخت و گل و مرغ با ضربات چکش بر روی ظروف مس و نقره ایجاد شده است.
  • استاد محسن احمدی: این استاد از اساتید به نام و معروف هنر قلم زنی کشور است که به علت سابقه بسیار عالی در زمینه هنر قلم زنی توانسته است سبک جدیدی در این حرفه هنری ایجاد نماید. کارهای بسیار برجسته ای در این زمینه ارائه داده است که می توان به کتابخانه حرم حضرت حسین علیه السلام، درب سرداب حرم امام رضا، ضریح بی بی شریفه اشاره نمود.

مطالب پایانی

اگر به این حرفه علاقه دارید و می خواهید وارد این هنر شوید در مراحل ابتدایی می بایست آموزش های لازم را ببینید و زیر نظر اساتید این حرفه تجربه و مهارت لازم را کسب نمایید. درکل قلم زنی حرفه ای است که هر فردی می تواند به راحتی یاد بگیرد و نیازی به دردسرهای استخدام نیز ندارد و می توانید با یادگیری این حرفه به صورت مستقل فعالیت داشته باشید و برای خود کسب درآمد کنید.

ارسال نظر